معين الدين محمد زمچى اسفزارى
377
روضات الجنات في اوصاف مدينه هرات ( فارسى )
ديگر : از توابع هرات قصبات و ولايات مثل : « 1 » ابيورد ، و نسا ، و بازر « 2 » و جيهان ، و ارغينان ، و بيار « 3 » ، و ميمند ، و جاجرم و غيرها بسيار است كه اگر بتفاصيل آن شروعى رود كتاب با طناب كشد و مقصود مفقود ماند ، حسبنا إله و نعم الوكيل . « 4 »
--> قتيبة الدينورى ( متوفى بسال 276 ه ) در كتاب « عيون الاخبار » ج / 1 ص 121 - 117 نقلا از كتاب « خداى نامك » - سير الملوك - و ابو منصور عبد الملك الثعالبى در كتاب « غرر اخبار ملوك الفرس و سيرهم » حقيقت اين داستان تاريخى را به تفصيل و با اختلافات زيادى روايت كردهاند . ( 1 ) - از شهرها و شهرچهها ( قصبات ) و روستاهاى مشهورهء خراسان : « ابيورد » كه آن را « باورد » نيز گويند . و « نسا » و « جيهان » كه بر كرانه رود جيحون واقع است ، و « ارغينان » كه روستاى پهناورى است در نواحى نيشابور ، و « ميمند » - بكسر ميم اول و فتح ميم دوم - روستائى است در نواحى غزنين ، و « جاجرم » نام شهر و دهستانى است واقع ميانه نيشابور و جوين و جرجان . ( معجم البلدان - ج / 1 ، ج / 4 ، ج / 2 ص 111 ، 777 ، 181 ، 209 ، 481 ، 719 ، 4 ، ليپزيك ) . ( 2 ) - بازر : از توابع مرو شاهجان است . نزهة القلوب ص 158 . ( 3 ) - در اصل « بياهر » : و « بيار » : از نواحى خراسان است ، حمد إله مستوفى گويد : « بيار : شهرى وسط است و هواى معتدل دارد ، حاصلش غله و اندكى ميوه مىباشد » نزهة القلوب - ص 150 . ( 4 ) - جغرافياى تاريخى خراسان در اينجا پايان مىيابد و نسخه مد تا اينجا بيشتر ندارد .